SASAKALAN BALARAJA

CACARITAAN JALEMA BODO NGAWADUL

SASAKALAN BALARAJA

1

Dicaritakeun dina hiji mangsa di karajaan tanah sunda, Raja jeung Putra na nuju pa réa-réa omong. Masinikeun agama anyar nu bakal datang ka tanah sunda ti nagri deungeun. Raja téh engeuh ieu pa adu omong téh moal anggeus-anggeus. Akhir na Raja téh mutuskeun, yén Putra Mahkota na dititah nyiar naon éta agama nu anyar téh nu sabenerna.

Saeunggeus dibéré paréntah ku kanjeng Raja, putra raja téh teu talangké deui langsung brangkat ka Gunung Galunggung manggihan Raja Galunggung. Ngan Raja Galunggung can nyaho pasti na éta agama nu anyar teh, sa ka nyaho maneh na ngarana agama Islam, ngan sebenerna kumaha can nyaho. Trus ku Raja Galunggung teh nitah manggihan Raja naga di Cirebon.

Trus putra raja teh ngajujug ka cirebon manggihan Raja Naga, ngan hanjakal Raja Naga géh can pasti ngartina ka Agama Islam nu sabenerna. Éta Raja Naga nitah ka putra raja sina manggihan Bujangga di Gunung Jati.

“aya naon andika putra né Raja Sunda daék datang ka nu réot ieu ? “ tanya Bujangga Gunung Jati.

“pamaksadan kaula sareng adi kaula kadieu téh, hayang nyaho tentang agama nu anyar nyaéta agama Islam. Ngan kaula hayang nyaho Islam nu sabenerna” jawab Putra raja sunda téh. Da mémang ieu putra raja sunda téh datang ka Gunung Jati jeung adi na nu awéwé.

“oh kitu, .... anaking .... Islam nu sabenerna téh aya na di Nagri Arab breh na di daérah Mekkah. Ngan mun hidep rék kaditu wayahna éta adi hidep nu awéwé kudu asup ka batu cincin ieu, sabab na mah mun diditu téa teu menang awéwé lalampahan sembarangan” carita Bujangga Gunung Jati téh.

“Piraku Rama Bujangga adi kaula bisa asup kana batu cincin?” ceuk Puta Raja Sunda ngarasa ahéng.

“ulah-ulah adi hidep..... gunung bae nu sakitu gedé na géh asup ka batu cincin ieu” ceuk Bujangga Gunung Jati bari ngékéh seuri.

Sup baé éta Bujangga Gunung Jati téh ngasupkeun Putri Raja Sunda kana Batu cincin trus diserehkeun ka Putra Raja Sunda.

“anaking .... bawa ieu cincin téh ..... geura téang mun geus panggih geura diajar sing bener trus bawa tah kadieu Islam nu sabenerna. .... adi hidep bakal kaluar ti batu mun aya nu rek ngalamar .... ngan poma ulah di paksa.... jaga isuk ning pagéto adi maneh téh bakal dilamar ku raja, ...... ngan sakitu anaking sok ayeuna geura miang siar éta Islam nu sajati, sajati ning ilmu” ceuk Bujangga Gunung Jati.

Trus bae ieu Putra Raja Sunda téh milampah ka nagri arab bade milari Islam nu sajati, sajati ning ilmu.

2

Aya hiji karajaan ngarana karajaan Israél, Raja Israél téh kakarak pisan di tinggalkeun ku pamajikan nana, pamajikan Raja Israél teh ninggal alatan geuring kacida ripuhna. Raja Israél téh kacida sedih na, saban poe ngan ukur ngalamun. Ampir poho yén maneh na téh raja, poho ngurusan rakyat na.

Nempo Raja na keur nalangsa, penaséhat kerajaan nu kabeneran maneh téh kaka na Raja Israél hariwang jeung wa’as.

“cing atuh ari kasedih téh ulah kamalinaan teuing, karunya ka rakyat!.... mending géh nyiar deui pipamajikan téh ..... méh anjeun jongjon bisa ngurusan rakyat jeung karajaan” ceuk penaséhat.

Raja Israel asa dihudangkeun tina ka sedihan na, trus baé manggil para patih karajaan. Raja nanyaan para patih na kumaha ka ayaan karajaan sa bada masa berkabung na raja.

“para patih sakabéh ...... kaula boga kahayang !!..... hayang nyiar pamajikan nu anyar!!! .... ngan éta pipamajikanneun kaula kudu sarua jeung almarhum pamajikan kaula nu tos ninggal” Raja Israél carita ka para patih na.

“ngadéngé béja mah, éta pipamajikaneun téh aya di Mekah di jero batu ...... geura susul ku maraneh para patih ..... tanyakeun daék apa heunte manéh na jadi pamajikan kaula jeung naon baé syaratna” parentah Raja ka para patih na.

Deregdek bae para patih téh muru ka Mekah rék nyiar pipamajikaneun Raja. Sa eunggeus ider-ideran nyiar éta awéwé, akhir na patih téh papanggih jeung Putra Raja Sunda nu keur milampah balajar Islam di Mekah.

“aya naon andika para punggawa karajaan ider-ideran ka tempo na ku kaula” ceuk Putra Raja Sunda nanya para patih karajaan.

“kami téh keur ngalaksanakeun tugas ti raja kami!!! ..... kami dititah nyiaran pipamajikaneun raja kami.... ngan aya na dina jero batu” jawab para patih.

“ohhh ..... meureun ari kitu mah éta téh adi kaula..... sok baé ditanya, ngan ulah dipaksa” ceuk Putra Raja Sunda bari tuluy ngaluarkeun adi na tina batu cincin. Tuluy para patih téh nanyaan ka Putri Raja Sunda. Putri Raja Sunda nyanggupan ngan aya syarat na yaéta hayang boga anak lalaki, anak lalaki éta téh bakal balajar Islam nu sabenerna jeung terus nyebarkeun élmu na di taneuh Bapak Kolot na.

Saeunggeus dibéjakeun syarat na, éta para patih pulang ka karajaan nana rék méré béja ka Raja na. Raja bungaheun ngadéngé kabar pibungaheun ieu. Trus manéh na nitah penasehat karajaan ngalamar éta Putri Raja Sunda.

Akhirna Raja Israél téh nikah jeung Putri Raja Sunda. Saeunggeus nikahkeun adi na jeung Raja Israél ieu Putra Raja Sunda téh pulang ka lemburna, da diajar Islam na geus bérés trus rék diamalkeun di lemburna.

Singkat carita Raja Israél jeung Putri Raja Sunda téh boga anak lalaki, dibéré ngaran Radén Ahmad. Radén Ahmad téh budak na kasép tur pinter.

Ayeuna Radén Ahmad téh geus gédé, geus anggeus belajar élmu kanuragan jeung pamaréntahan. Nempo Radén Ahmad téh, Raja Israél kaingeutan kana jangji manéh na ka Putri Raja Sunda pamajikannana.

“anaking Raden Ahmad.....” ceuk Raja Sunda nyalukan anak na

“anaking téh ayeuna geus gédé, kaula inget kana jangji kaula ka indung manéh.... yén manéh mun geus gédé kudu balajar agama Islam..... Islam nu sabenerna..... Islam nu sajati, sajati na ning ilmu...” carita Raja Israél ka anak na.

“muhun kanjeng rama, kaula géh hayang balajar agama Islam...... ngan kaula mah embung balajar ti nu séjén..... kaula mah hayang balajar ti nu boga na ilmu agama Islam, Islam sajati, sajati na ning Ilmu........ Kaula téh hayang balajar na langsung ti Allah nu ngabogaan Ilmu nu sajati” tembal anak Raja Israél.

“sakalian kanjeng rama, kaula ménta widi ka kanjeng rama....... kaula rék milampah nyiar dimana tempat na Allah” tambah Raden Ahmad.

“heug atuh anaking.... ku kaula diwidian.... geura téang dimana tempat na Allah.... geura diajar.... mun geus bérés geura sebar tah élmu téh di taneuh bapak kolot manéh di jawa”

Saeunggeus ménta idin ka ema na, deureugdek baé Radén Ahmad téh berangkat nyiar di mana tempat na Allah.

Saeunggues lila lalampahan, Raden Ahmad tepi ka pulo jawa. Manéh na papanggih jeung Raja Galunggung. Ditanya Raja Galunggung ku radén Ahmad dimana tempat na Allah. Ditanya kitu Raja Galunggung gideuk teu nyaho, maneh na anggur nitah Raden Ahmad manggihan Raja Naga di Cirebon.

Teu dililakeun deui, éta Raden Ahmad ngajugjug ka Cirebon rék manggihan Raja Naga. Trus papanggih jeung Raja Naga téh, saking geus capéna, Raden Ahmad téh maksa ka Raja Naga titah pang nunjukeun di mana tempat na Allah.

Raja Naga marah, asa dilalaworakeun ku budak ngora kénéh. Trus Raden Ahmad ieu disabet ku buntut naga. Raden Ahmad ngancleng nepi ka langit ka tujuh.

Dilangit ka tujuh, Raden Ahmad papanggih jeung aki-aki make tungkeud dibaju rombeng, ngahudangkeun Raden Ahmad nu masih jalalangar mantas disabet ku buntut naga.

“aya naon anaking incu Raja Sunda téh umprak ampruk ka dieu” tanya aki-aki.

“kaula téh tas disabet ku buntut naga, pedah kaula maksa hayang di panunjukeun dimana tempat na Allah” tembal Raden Ahmad.

“anaking..... Allah téh ngan hiji, tapi wujudna aya dimana-mana.... Islam téh hate-Na...... Al qur’an téh cacarekan jeung carita-Na..... kabeh téh sabenerna mah aya dipapada manusa nu weruh.... “ carita aki-aki ka Raden Ahmad.

“ayeuna na mah jig geura turun.... Allah geus aya di manéh .... geura turun di Gunung Jati.... panggihan sinuhun Bujangga Gunung Jati..... trus téang ua manéh di Tulungagung keur ngajar ngaji.... ajak ua manéh balik ka taneuh sunda” tambah aki-aki nu make baju rombéng téh.

Raden Ahmad téh trus turun di Gunung Jati, manggihan Bujangga Gunung Jati. Saeunggeus nyaritakeun kabéh pamanggih na Raden Ahmad menang lalandihan Radén Hidayatullah. Teu lila Radén Ahmad pamit rék manggihan ua na di Tulungagung trus rék diajak balik ka taneuh sunda.

3

Lila ditinggalkeun ku anak na, Putri Raja Sunda téh sono ka Raden Ahmad. Trus baé Putri Raja Sunda téh ngomong ka salaki na Raja Israél.

“kakang Raja..... ieu anak urang téh geus lila lalampahan na ..... teu nyaho kabar na kumaha ..... naha urang teu sono ka anak urang téh” ceuk Putri Raja Sunda ka salaki na.

“kaula géh sono ..... hayu atuh urang susul .... kaula géh hayang manggihan mitoha.... tapi kaula rék ngabérésan urusan karajaan.... “ Jawab Raja Israél.

Saeunggeus bébérés urusan karajaan Raja Israél jeung pamajikanna brangkat ka jawa. Raja Israél téh turun di lembur Rancailat, trus ngarobah ngaran jadi Syeh Banon.

Nyahoeun bapak na aya di Ranca Ilat, Radén Ahmad nyusul manggihan bapak jeung ema na. Saeunggeus sosonoan, Radén Ahmad carita yén manéh na menang tugas jeung amanat dititah ngabrugbrak leuweung. Dititah nyieun tempat na para raja paranggih, Bale na Raja jeung sakalian tempat ngumpul Balad na Raja.

Teu make bulan-bulan, Radén Ahmad ngabrugbrak hiji leuweung dibaturan ku Ki Rawing, Radén Said Sanjaya masih dulur kénéh jeung Radén Ahmad, Ki Bayu Rékso.

Keur jongjon gagawé, datang Raja Sunda nyaba saeunggeus manggihan minantu na jeung anak na di Ranca Ilat. Raja Sunda téh carita ka incu na, yén karajaan sunda keur ripuh. Aya patih khianat rek ngarebut tahta karajaan sunda jeung rék ngarebut pamajikanna raja sunda. Pamajikan raja sunda téh nu teu lain Nini na Radén Ahmad.

Saeunggeus cacaritaan, Raja Sunda jeung Radén Ahmad mutuskeun ngeureunan pagawean na. Tempat nu dibangun téh tadi rék disebut lembur awal, kulantaran aya masalah di karajaan sunda jeung deui bisi aya balayi ka kabéhan diganti ngaranna jadi IWUL.

Trus Raja Sunda ngomong deui, yén manéh na rék ngahiang bareng jeung karajaan Sunda géh milu ngahiang. Kumaha Bale na Raja nu keur dibangun téh, ceuk raja sunda Bale na Raja géh milu ngahiang. Ngan bale na raja bakal dibangun deui sa acan karajaan sunda balik deui tina hanca na.

Akhirna Radén Ahmad nugaskeun Ki Rawing keur ngajaga bakal nu jadi Bale na Raja. Radén Ahmad trus balik deui ka Cirebon jeung Radén said Sanjaya.

4

Lila saeunggeus Raja Sunda ngahiang, kira-kira tahun 12 saka. Radén Ahmad maréntahkeun Radén Said Sanjaya manggihan Ki Rawing jeung Ki Bayu Rekso. Trus dititah ngabangun deui bale na raja, tempat ngumpul para utusan karajaan anak incu na Raja Sunda.

Radén Said Sanjaya dibaturan ku Ki Alimudin jeung Ki Manikmaya Blambangan nyampeuran Ki Bayu Rekso, trus manggihan Ki Rawing nu masih kénéh ngajaga tempat nu bakal dijieun Bale na Raja.

Mimiti dibangun téh pasar, trus tempat istirahat para sinuhun, tempat lalayaran, tempat para prajurit jeung tempat para dayang karajaan.

Saeunggeus bérés kabéh, ku Radén Said Sanjaya téh ieu tempat di aranan BALERAJA.

5

Tah ngan sakitu cacaritaan sasakalan Balaraja, meureun ari ceuk nu bodo mah nulis Baleraja ku tulisan hanacaraka ato tulisan arab. Pan tulisan hanacaraka jeung arab mah euweuh aksara e pepet.

Jadi we dibaca na BALARAJA lain Baleraja.

Ieu mah mung dongeng ti jelama bodo bari ngawadul, tong pati teuing dipaliré anggap bae dongeng.

Nuhun.